May sinabi si Socrates Villegas, Arsobispo kan Lingayen-Dagupan, na nabasa ko sa Facebook na dapat seryosong pag-isipan kan mga Kristiano, lalo na kan mga Katoliko, ngunian na mga panahon. An sinabi ni Arsobispo Villegas sa English iyo ini, “If you don’t know how to get angry at the corruption, at the money that should be given to the poor but goes to the pocket of powerful people, then something is wrong with your Christianity.”

Sa opinyon ko, garo gulping Katoliko an tinamaan kan sinabi ni Arsobispo Villegas. An iba nganing mga Katoliko pig-jujustify pa an salang ginigibo kan mga poderosong politiko. An iba naman dai na lang minagirong, habo nang  makiaram ta an sabi ninda mayo man nangyayari.

Igwa man mga Katolikong natatakot magtaram o habong isapubliko an saindang kritisismo sa mga  korap na politiko ta pwede sindang  takoton, kasohan, raoton an saindang reputasyon o ipagadan.

An nakakamundo may mga politiko asin opisyales kan gobyerno na nag-aradal pa sa mga katolikong eskwelahan (Catholic schools) pero mga korap asin mayong pakiaram kun si Juan o si Maria marhay an pagkabuhay.

Sa sakuyang paghiling, dapat ilaag sa tamang konteksto kun ano an gustong sabihon ni Arsobispo Villegas na dapat maanggot na an mga Kristiano. Malinaw para sakuya na an “pagka-anggot” na gustong ipaintindi ni Arsobispo Villegas sa mga Kristiano naka ponteriya sa mga poderosong politiko na mga korap asin parahabon sa pondo kan gobyerno na dapat ginagastos para sa mga kapobrehan o sa karahayan kan nasyon.

Sa siring na konteksto, an maanggot sarong moral na simbag (moral response) sa maraot na gibo kan mga tawo sa gobyerno. Mayong pagkakaiba ini kan naanggot si Hesukristo asin pig-baralintong si mga lamesa kan mga pararibay kwarta (money changers) asin si mga tukawan kan mga nagbebenta nin salampati sa laog kan templo na sarong sagrado. (Mateo 21:12-13)

Dai ko binabasol asin naiintindihan ko an mga Kristianong  nawaran na nin kompiansia asin pagtubod sa gobyerno o sa mga abosadong politiko. Pero may mga Kristiano man na sineseryoso an saindang pagka-kristiano na, maski sa sadit na paagi, nakikipaglaban nganing magka-igwa nin tunay na pagbabago sa gobyerno. Ini an mga Kristianong an adbokasiya mawara an korapsyon sa gobyerno asin ipaglaban na magka-igwa nin hustisya sa Pilipinas lalo na an mga kapobrehan o an mga nasa inaapud na nasa laylayan.

Kaya kan nabasa ko an sinabi ni Arsobispo Villegas, bigla kong naisip an nangyayari sa Kongreso kun sain pig-iimbistigaran kan Quad Committee si Bise Presidente Sara Duterte.

Sa halipot na eksplikasyon, pig-iimbistigaran si VP Sara kan Kongreso kun pano nya ginastos an P125M na confidential funds sa laog nin onseng aldaw kan Disyembre 2022. Dagdag pa igdi, pig-iimbistigaran pa si VP Sara kun pano nya ginastos kan nakaaging 2023 an P500M na confidential funds kan  Opisina kan Bise Presidente (OVP) saka an P150M na confidential funds kan DepEd.

Sagkud ngunian mayo pa bagang  desisyon an Kongreso sa pag-imbistigar ki VP Sara. Pero base sa mga nagruluwas nang mga impormasyon sa imbistigasyon kan Kongreso, malinaw para sakuya na iniibitaran ni VP Sara na i-eksplikar sa Kongreso kun pano nya ginastos an confidential funds kan saiyang opisina. Malinaw na may tinatago sya.

Gulpi pa nganing palusot si VP Sara. Perang beses na syang dai nag-atendir sa hearing o pagdangog sa Kongreso. Minsan mayong supog nyang pinaparesign an chairwoman kan sarong komite ta dai nya nagustohan an sinabi.

May mga resibo man kutang sinumite an OVP sa Commission on Audit (COA) kaso pirmado nin mga pekeng tawo arog ni “Mary Grace Piattos”  saka ni “Kokoy Villamin.” Kaya an hapot, kun peke an mga tawong ini, kiisay napaduman an confidential funds?

May mga staff sa DepEd na pig-bribe o nakarecibe nin mga enbelop na may  laog na kwarta hali sa OVP.

May mga nadiskubre pa an COA  na may inarkilan an OVP nin sarong safe house na an kantidad P1M sa laog lang nin apat na banggi.

Sa sakuyang pag-analisar, habo talaga ni VP Sara na magin accountable kun pano nya ginastos an kwarta kan gobyerno. Kamo na an maghusga kun sain napaduman an kadaklan kan confidential funds ni VP Sara. Kaya natural isipon kan mga tawong arog ko na grabe an korapsyon sa opisina kan OVP.

Balik kita sa sinabi ni Arsobispo Villegas na dapat maanggot an mga Kristiano sa mga poderosong tawo arog baga ni VP Sara na habong magtao nin tama asin totoong eksplikasyon kun pano nya ginastos an milyon-milyong confidential funds na pag-sadiri kan gabos na mga Pilipino.

Pero garo baga mayong takot si VP Sara kun umasta. Kun sa Bikol, garo pa orag-oragon. An hiling nya sa sadiri nya “above the law.” Tinakot pa ngani si Presidente Bongbong Marcos, an First Lady saka si Speaker Martin Romualdez na may nakaolay na daa syang tawo na magadan sainda sa oras na may mangyari saiya.

Kun ordinaryong tawo si VP Sara siguro dinakop na sya arog kan nangyari ki Ronnel Mas, sarong maestro na nag-tweet na matao syang P50M sa tawong magadan ki Presidente Digong Duterte.  Kinasohan baga tulos an maestro nin sedisyon asin dai pagsunod sa Republic Act No. 6731 (Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees).

Ano ta dai makasohan si VP Sara nin sedisyon? Ano an ikinatatakot kan mga awtoridad ki VP Sara?

Ngunian na may mga nag-file na nin impeachment complaint ki VP Sara dakulang tunok an mawawara sa pagkabuhay kan mga tawo kun ma-convict sya sa Senado.

Dai ako tubod sa sinabi ni Presidente Bongbong Marcos na sayang lang an oras asin mayong maitataong marhay sa buhay kan maski sarong Pilipino kun i-iimpeach si VP Sara. An milyones na kwartang nawawara sa opisina kan OVP kwarta kan mga Pilipino. Dapat ibalik ini sa mga Pilipino asin gastoson sa mga programang makakatabang sa mga tawo.

An gusto kong sabihon, dakulang benepisyo para sa mga Pilipino kun ma-convict si VP Sara ta mawawara sa gobyerno an sarong opisyal na habong magin accountable kun pano nya ginastos an kwarta kan gobyerno, an kwartang hali sa mga tawong nagbabayad nin buwis.

Sa opinyon ko, dara kan mga ginibo ni VP Sara, saro sya sa inaapud ni Arsobispo Villegas na poderosong tawo na dapat kaanggotan kan mga Kristianong seryoso sa saindang pagka-Kristiano.

Header image from the FB page of Catholic Religion in Philippine Politics, a compilation of church pronouncements in Philippine politics.

An Kagsurat:

Si GREG S. CASTILLA, na saro sa mga nagmukna kan Dateline Ibalon, nagtapos sa Ateneo de Manila. Nagin eskolar kan U.S. Department of Education Bilingual Fellowship Program sa  Unibersidad kan Washington sa Seattle,  kun sain natapos nya an doktorado sa multikultural na edukasyon. Nagtukdo nin multikultural na edukasyon sa manlainlain na community colleges asin unibersidad sa Seattle bilang adjunct faculty. Awtor nin walong libro, na an pinakahuri iyo an Magis: Things That Matter Most in Life. Lima an saiyang makuapo na iyo an kinaaabalahan nya ngunian. Dakula an saiyang pasasasalamat kay Lynn, na saiyang mahal na esposa, asin mga aki na padagos an saindang suporta sa saiyang mga adbokasiya.